Noot van de redactie
Dit rapport analyseert de structurele spanningen en tegenstrijdigheden in het hedendaagse Europese asiel- en migratiebeleid, met bijzondere aandacht voor België. De centrale vaststelling is dat het streven naar een steeds strenger migratiebeleid haaks staat op de huidige economische en demografische uitdagingen.
“They can be citizens of the highest type, or they can be an army driven by suffering to take what they need. On their future treatment will depend the course they will be forced to take.”
— John Steinbeck, The Harvest Gypsies, 1936.
“Het nobelste deel van de mens is zijn paspoort. Een paspoort ontstaat ook niet zomaar, niet zo kinderlijk eenvoudig als een mens.”
— Bertolt Brecht, Gesprekken tussen vluchtelingen, 1956
Als het over asiel en migratie gaat, zijn negatieve associaties en stereotyperingen nooit veraf: de asielzoeker, vluchteling of migrant komt alleen maar naar hier om onze sociale zekerheid leeg te zuigen. Of – in tegenstrijdig met de voorgaande opvatting – hij/zij komt naar hier om onze jobs te stelen en de lonen te drukken.
Ook de Belgische regering maakt zich sterk het “strengste asiel- en migratiebeleid ooit” te voeren.
I. Demografische en economische uitdagingen: migratie als bedreiging of als noodzakelijke pijnstiller?
Volgens recente prognoses van het Federaal Planbureau zal de oudere bevolking de komende jaren sneller aangroeien dan de bevolking op arbeidsleeftijd, waardoor stijgende sociale en gezondheidsuitgaven gedragen moeten worden door een in verhouding kleiner wordende groep werkenden of actieven.1 Dat komt in belangrijke mate omdat het ‘natuurlijk saldo’ in België, d.w.z. de geboorten minus sterfgevallen, negatief dreigt te worden vanaf het einde van de jaren 2030.
Een versnellende vergrijzing impliceert ook een stijgende ‘afhankelijkheidsratio’, de verhouding van de bevolking van 67 jaar en ouder ten opzichte van de bevolking op arbeidsleeftijd (tussen 18 en 66 jaar): als er in 2024 voor elke 100 inwoners op arbeidsleeftijd nog 28 personen van 67 jaar en ouder staan, zal dit aantal volgens de prognoses in 2040 verder oplopen tot 37 en in 2070 tot zelfs 43 gepensioneerden voor elke 100 werkenden (zie Figuur 1). Het Planbureau rekent daarvoor op een migratiesaldo van minstens 30.000 personen per jaar.2
Migratie bepaalt in belangrijke mate de evolutie en grootte van onze toekomstige actieve bevolking.3
Migratie: lust of last voor overheidsfinanciën?
Een versnellende vergrijzing impliceert ook een stijgende ‘afhankelijkheidsratio’, de verhouding van de bevolking van 67 jaar en ouder ten opzichte van de bevolking op arbeidsleeftijd (tussen 18 en 66 jaar): als er in 2024 voor elke 100 inwoners op arbeidsleeftijd nog 28 personen van 67 jaar en ouder staan, zal dit aantal volgens de prognoses in 2040 verder oplopen tot 37 en in 2070 tot zelfs 43 gepensioneerden voor elke 100 werkenden (zie Figuur 1).
- Arbeidsmigranten vullen knelpuntberoepen in.
- Asielzoekers krijgen sneller toegang tot de arbeidsmarkt.
| Land | 2015 | 2020 | 2025 |
|---|---|---|---|
| België | 4,2 | 4,8 | 5,1 |
| Nederland | 3,9 | 4,4 | 4,9 |
| Denemarken | 3,1 | 3,6 | 4,0 |
II. De holle retoriek van een migratiestop
Een versnellende vergrijzing impliceert ook een stijgende ‘afhankelijkheidsratio’, de verhouding van de bevolking van 67 jaar en ouder ten opzichte van de bevolking op arbeidsleeftijd (tussen 18 en 66 jaar): als er in 2024 voor elke 100 inwoners op arbeidsleeftijd nog 28 personen van 67 jaar en ouder staan, zal dit aantal volgens de prognoses in 2040 verder oplopen tot 37 en in 2070 tot zelfs 43 gepensioneerden voor elke 100 werkenden (zie Figuur 1).
Gevalstudie 1.
Het Verenigd Koninkrijk na Brexit: niet minder, maar net meer migratie
Een versnellende vergrijzing impliceert ook een stijgende ‘afhankelijkheidsratio’, de verhouding van de bevolking van 67 jaar en ouder ten opzichte van de bevolking op arbeidsleeftijd (tussen 18 en 66 jaar): als er in 2024 voor elke 100 inwoners op arbeidsleeftijd nog 28 personen van 67 jaar en ouder staan, zal dit aantal volgens de prognoses in 2040 verder oplopen tot 37 en in 2070 tot zelfs 43 gepensioneerden voor elke 100 werkenden (zie Figuur 1).
Volgens recente prognoses van het Federaal Planbureau zal de oudere bevolking de komende jaren sneller aangroeien dan de bevolking op arbeidsleeftijd, waardoor stijgende sociale en gezondheidsuitgaven gedragen moeten worden door een in verhouding kleiner wordende groep werkenden of actieven.
Gevalstudie 2.
Italië onder Meloni: straffe taal, maar met de achterdeur wijd open
Een versnellende vergrijzing impliceert ook een stijgende ‘afhankelijkheidsratio’, de verhouding van de bevolking van 67 jaar en ouder ten opzichte van de bevolking op arbeidsleeftijd (tussen 18 en 66 jaar): als er in 2024 voor elke 100 inwoners op arbeidsleeftijd nog 28 personen van 67 jaar en ouder staan, zal dit aantal volgens de prognoses in 2040 verder oplopen tot 37 en in 2070 tot zelfs 43 gepensioneerden voor elke 100 werkenden (zie Figuur 1).
Volgens recente prognoses van het Federaal Planbureau zal de oudere bevolking de komende jaren sneller aangroeien dan de bevolking op arbeidsleeftijd, waardoor stijgende sociale en gezondheidsuitgaven gedragen moeten worden door een in verhouding kleiner wordende groep werkenden of actieven.
III. Conclusies
Volgens recente prognoses van het Federaal Planbureau zal de oudere bevolking de komende jaren sneller aangroeien dan de bevolking op arbeidsleeftijd, waardoor stijgende sociale en gezondheidsuitgaven gedragen moeten worden door een in verhouding kleiner wordende groep werkenden of actieven.
Eindnoten
- P. De Lobel (2025), “Leger en drones mee ingeschakeld om migratiestromen te controleren.” De Standaard, 12 december 2025. [Link] ↩︎
- Federaal Planbureau (2025), ‘Demografische vooruitzichten 2024-2070.’ [Link] ↩︎
- Lorem ipsum dolor sit amet consectetur. Sapien sed augue et in consequat mattis ac tellus ante. Enim pellentesque at ac pellentesque. ↩︎